Registan Meydanı
|
Registan
Meydanı (kum ülkesi)
Semerkant'ın merkeziydi. Yapı 3
medreseden oluşur: Uluğbey
Medresesi (15. yüzyıl), Şer –
Dor Medresesi (17. yüzyıl) ve
Tilla-Karı Medresesi (17.
yüzyıl). İlk medresenin
kuruluşuyla birlikte, bütün
bayramlar, festivaller ve Pazar
günü pazarı burada kurulmaya ve
kutlanmaya başlamıştır. Medrese
İslam dininin yüksek okulları
sayılır. Uluğbey Medresesi,
1417-1420 tarihlerinde Uluğbey
tarafından kurulmuş ve bizzat
kendisi burada, ölümüne kadar
matematik ve astronomi dersleri
vermiştir. |
Uluğbey'in ölümünden 200 yıl sonra,
Semerkant'ın yöneticisi olan
Yalangtuş Bahadur'ın emriyle birinci
medresenin bir kopyası olarak,
ikinci bir medrese yaptırılmış ve
Şer-Dor Medresesi adı verilmiştir.
Aralarındaki tek fark yeni medresede
fazladan iki tane kışın kullanılmak
üzere hazırlanmış eğitim holü
olmasıdır. Bunun dışındaki ana yapı
birinci medrese ile aynıdır. Bundan
birkaç yıl sonra, tekrar aynı
yöneticinin emriyle üçüncü medrese,
Tilla-Karı yaptırılmıştır. Dıştan
görünümü diğer iki medreseye
benzemekle birlikte bu medresenin iç
yapısı biraz farklıdır. Medreseler
aynı plan üzerine inşa edilmiştir.
Dört köşeli bir bahçe, dört teras ve
çevre boyunca sıralanmış odalar. Oda
kapıları İslam dininde önemli bir
özellik olan saygı ve alçak
gönüllüğü vurgulamak için özellikle
alçak yapılmıştır. Kapılardan
girerken ve çıkarken mutlaka
başınızı eğmeniz gerekir.
| Sadece
Tilla-Kari Medresesi medrese
olarak yapılmasına karşın
minareleriyle, çoğunlukla cami
olarak kullanıldı. 17.yüzyılda
Tilla-Kari Semerkant'taki en
büyük cami idi. 19.yüzyıla kadar
cami ve medrese olarak
kullanılan yapılar, 20.yüzyılın
başından itibaren tarihi eser
olarak korunmaya alınmıştır.
İran, Çin, Hindistan ve Mısır'lı
şair, tarihçe ve yazarlarca,
"Tarihi Doğu'nun Cenneti",
"İslam Dünyasının İncisi",
"Doğunun Roması" isimleriyle
anılan Semerkant şehri, tarih
boyunca pek çok esere ilham
kaynağı olmuştur. |
Uluğbey
Medresesi |
Tarih boyunca
Semerkant pek çok savaş ve yıkım
görmüş, pek çok kere de tekrar
kurulmuştur. Semerkant'ın tarihi
boyunca üç büyük trajedi
yaşanmıştır.
Tilla Kari
Medresesi |
1. İlk
trajedi milattan önce 329
yılında şehrin Büyük İskender'e
geçmesi sırasında yaşanmıştır.
Şehir tamamen yıkılmış ve şehir
halkı yok edilmiştir. Daha sonra
şehir Doğu ve Yunan tarzı
yapılarla tekrar kurulmuştur. 2.
İkinci ciddi değişiklik
8.yüzyılda Arap'ların bölgeyi
istilasıyla yaşanmıştır. Farklı
dinlerden çok sayıda insanın
öldürülmesi ile bölge tamamen
İslam dini'ne geçmiştir.
3. Üçüncü büyük trajedi,
13.yüzyılda Cengiz Han'ın
bölgeyi istilasıdır. Bölgedeki
pek çok başka şehir gibi
Semerkant'ta tamamen yıkılmış ve
harabeye dönmüştür. 14.yüzyıl'da
Timur şehrin yönetimini
devralıncaya kadar bu şekilde
kalan şehir, özellikle Timur
imparatorluğunun başkenti olması
sebebiyle de tekrar imar
edilmiştir. Özellikle Timur ele
geçirdiği ülkelerdeki farklı
bilim adamları ve mimarları
şehre getirerek, şehrin farklı
kültürlerden izler taşıyan
mimarisini oluşturmuştur.
Semerkant tarihindeki en hızlı
gelişmeyi Timur'un 35 yıllık
imparatorluğu sırasında
yaşamıştır. Timur ele geçirdiği
ülkelerden çok sayıda
matematikçi, astronom, mimar, ve
müzisyeni Semerkant'a getirerek
şehrin bir bilim merkezi
olmasını sağlamıştır.
|
|